Hoạt động chung
Hoạt động chung
Vai trò, trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2021 – 2026 
25/03/2021 
 

Quốc hội đã ban hành Nghị quyết lấy Chủ nhật, ngày 23/5/2021 là ngày bầu cử. Đây là nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng đầu năm 2021, Mặt trận Tổ quốc các cấp phải chủ động, tích cực chuẩn bị và tham gia tổ chức thực hiện thật tốt các bước, các công việc để ngày bầu cử 23/5/2021 thực sự là ngày hội của toàn dân.

Cơ sở chính trị và pháp lý

Vai trò, trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp trong bầu cử được quy định tại Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 (sau đây gọi tắt là Luật Bầu cử), Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam năm 2015 và được cụ thể hóa trong các văn bản pháp luật, hướng dẫn thi hành luật liên quan. Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng, thể hiện vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam “là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội; giám sát, phản biện xã hội; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước”.

 Luật Bầu cử có 98 điều thì có 40 điều quy định về vai trò, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia công tác bầu cử. Theo đó, nội dung công tác của Mặt trận Tổ quốc các cấp trong bầu cử bao gồm 6 nhiệm vụ chủ yếu sau:

1. Phối hợp cùng với cơ quan nhà nước thành lập các tổ chức phụ trách bầu cử và cử đại diện Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tham gia các tổ chức phụ trách bầu cử cùng cấp.

 - Đối với tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương: Theo quy định tại Điều 22, 24, 25 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015, Ủy ban nhân dân các cấp sau khi thống nhất với Thường trực Hội đồng nhân dân và Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp quyết định thành lập Ủy ban bầu cử, Ban bầu cử hoặc Tổ bầu cử để thực hiện công tác bầu cử ở địa phương. 

- Căn cứ vào cơ cấu, thành phần, số lượng của các tổ chức phụ trách bầu cử tại Điều 21, Điều 22, Điều 24 và Điều 25 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội cử đại diện lãnh đạo tham gia các tổ chức phụ trách bầu cử.

2. Chủ trì tổ chức hiệp thương, lựa chọn giới thiệu những người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân.

Theo Điều 38, Điều 39, Điều 43, Điều 44, Điều 48, Điều 49, Điều 50, Điều 53, Điều 56 Luật Bầu cử, Mặt trận Tổ quốc các cấp có trách nhiệm phối hợp tổ chức hiệp thương, lựa chọn, giới thiệu những người ứng cử. Cụ thể như sau: Tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ nhất để thỏa thuận về cơ cấu, thành phần, số lượng người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân (trước 95 ngày). Tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ hai để thỏa thuận lập danh sách sơ bộ những người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân (trước 65 ngày). Tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ ba để lựa chọn, lập danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân (trước 45 ngày). Việc thực hiện công tác hiệp thương phải bảo đảm dân chủ, khách quan, đúng thời gian và đúng các quy định của pháp luật.

3. Chủ trì phối hợp với chính quyền cùng cấp ở xã, phường, thị trấn tổ chức hội nghị cử tri ở nơi cư trú, để lấy ý kiến nhận xét và sự tín nhiệm của cử tri trước khi tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ ba lựa chọn, lập danh sách chính thức giới thiệu người ứng cử.

4. Chủ trì tổ chức các hội nghị cử tri để ứng cử viên gặp gỡ, tiếp xúc với cử tri, thực hiện quyền vận động bầu cử.

5. Tham gia tuyên truyền, vận động cử tri thực hiện quyền bầu cử, tự mình đi bỏ phiếu trong ngày bầu cử.

6. Thực hiện quyền kiểm tra, giám sát đối với công tác bầu cử.

- Mục đích của hoạt động kiểm tra, giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với công tác bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp ( sau đây gọi tắt là kiểm tra, giám sát công tác bầu cử) là để nắm bắt tình hình, kết quả tổ chức triển khai công tác bầu cử tại các địa phương nhằm phát hiện những khó khăn, vướng mắc, những vi phạm pháp luật về bầu cử (nếu có) để hướng dẫn hoặc đề xuất với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền các biện pháp khắc phục kịp thời, góp phần bảo đảm cho cuộc bầu cử thật sự dân chủ, đúng luật, an toàn, tiết kiệm, thật sự là ngày hội của nhân dân. Qua đó, hoạt động kiểm tra, giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với công tác bầu cử còn có ý nghĩa quan trọng nữa là nhằm thực hiện trên thực tế chức năng, nhiệm vụ tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước của Mặt trận, thực hiện được vai trò là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Cùng với hoạt kiểm tra, động giám sát của các cơ quan quyền lực (Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp) và giám sát trực tiếp của Nhân dân, hoạt động kiểm tra, giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam góp phần để cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp lựa chọn được những đại biểu xứng đáng thay mặt Nhân dân tham gia cơ quan đại diện, cơ quan quyền lực cao nhất là Quốc hội. Điều này cũng đồng thời thể hiện vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân trong việc lựa chọn, bầu ra những đại diện xứng đáng của Nhân dân tham gia làm Đại biểu Quốc hội và Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

- Theo Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa IX, nhiệm kỳ 2019-2024, có thể hiểu kiểm tra của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với công tác bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp (sau đây gọi tắt là kiểm tra công tác bầu cử) là việc Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp trực tiếp kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ tham gia công tác bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp đối với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp dưới.

- Theo quy định tại Khoản 1 Điều 25 của Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, có  thể hiểu giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với công tác bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp ( sau đây gọi tắt là giám sát công tác bầu cử) là việc Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp trực tiếp hoặc đề nghị các tổ chức thành viên của Mặt trận theo dõi, xem xét, đánh giá, kiến nghị đối với hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức, viên chức trong quá trình tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

- Đây là một trong những hoạt động kiểm tra, giám sát có quy mô nhất, quan trọng nhất, vừa có tính chuyên đề, vừa có tính định kỳ và là hoạt động kiểm tra, giám sát sử dụng tổng hợp nhiều hình thức giám sát của Mặt trận các cấp.

Từ thực tiễn công tác Mặt trận tham gia cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp trong thời gian qua, để góp phần thành công cuộc bầu cử, Mặt trận Tổ quốc các cấp cần quyết tâm thực hiện tốt một số nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu sau:

Một là, Mặt trận Tổ quốc các cấp phải nắm vững pháp luật bầu cử và các văn bản hướng dẫn của các cơ quan Trung ương, để các nội dung thực hiện phải đúng luật, tránh sai sót dẫn đến khiếu nại, tố cáo.

Hai là, trong quá trình tham gia tổ chức bầu cử, phải bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đi đôi với chủ động, trách nhiệm, sự phối hợp chặt chẽ của mỗi cơ quan trong hệ thống chính trị là điều kiện quan trọng đảm bảo cho Mặt trận và các cơ quan hoàn thành trách nhiệm của mình trong bầu cử.

Ba là, chuẩn bị chu đáo, dân chủ, công khai, minh bạch, đúng luật các bước trong quy trình hiệp thương, lựa chọn, giới thiệu người ứng cử; bảo đảm về tiêu chuẩn đồng thời đáp ứng yêu cầu về cơ cấu, thành phần, số lượng người ứng cử.

Bốn là, phối hợp làm tốt việc tuyên truyền, giải quyết những vướng mắc, thắc mắc của người ứng cử, của cử tri; giải quyết khiếu nại, tố cáo theo quy định. Đây là tiền đề quan trọng, quyết định đến chất lượng đại biểu, thành công của cuộc bầu cử.

Lê Văn Bình

Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh


 
Tin đã đưa
(17/05)
(15/05)
(15/05)
(13/05)
(13/05)
(11/05)
(10/05)
(08/05)
(07/05)
(07/05)