Trung tâm Kiểm soát bệnh tật
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật
Tránh muỗi đốt - biện pháp tốt nhất để phòng bệnh sốt rét 
13/11/2017 
 

Hiện nay, khi chưa có vắc-xin phòng bệnh, thì việc ngủ màn, tránh muỗi đốt được xem là biện pháp tốt nhất để phòng bệnh sốt rét. Thời gian qua, nhờ triển khai thực hiện có hiệu quả biện pháp này nên bệnh sốt rét cả nước nói chung, tỉnh Ninh Thuận giảm đáng kể, không để xảy ra dịch bệnh, góp phần ổn định đời sống cho người dân, đặc biệt là người dân ở những vùng sốt rét lưu hành nặng.

Sốt rét là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, do một loại ký sinh trùng gây nên, bệnh có thể gây thành dịch. Bệnh sốt rét do muỗi truyền từ người bệnh sang người lành. Thời gian qua, công tác phòng chống sốt rét đã được triển khai một cách tích cực, nên tình hình dịch bệnh bước đầu đã được khống chế. Trước năm 2014 số người mắc sốt rét mỗi năm vẫn còn ở mức >1000 ca/ năm. Từ năm 2015 đến nay, người dân ở vùng nguy cơ mắc sốt rét cao (vùng sốt rét lưu hành nặng và vừa) đã được cấp màn, võng có màn tẩm hóa chất  để tránh muỗi đốt, phòng bệnh sốt rét. Từ đó, tình hình mắc sốt rét trong dân đã giảm mạnh, năm 2015, toàn tỉnh còn 590 ca, năm 2016 còn 290 ca. 

Xã Phước Thắng, huyện Bác Ái được xem là một trong những địa phương có tỷ lệ mắc bệnh sốt rét cao hàng năm ở tỉnh ta vào những năm 2000 trở về trước. Thế nhưng, thời gian qua, nhờ đẩy mạnh công tác tuyên truyền; phát động nhiều phong trào phòng chống dịch bệnh, đặc biệt là hướng dẫn sử dụng và cấp phát đầy đủ màn, võng màn đến với người dân, nên tình hình mắc bệnh sốt rét đã giảm đáng kể.

Y sĩ Katơr Thị Tuyết – Trạm y tế xã Phước Thắng – Bác Ái cho biết: Thời gian qua, người dân xã Phước Thắng nhận thức tốt về phòng chống sốt rét, nhưng do kinh tế của người dân còn hạn chế, nên trong việc mua sắm màn cũng gặp khó khăn. Được phát màn miễn phí như thế này thì bà con rất phấn khởi, về nhà người dân thực hiện đúng như mình hướng dẫn, khi họ lên rừng, lên rẫy ngủ thì họ cũng áp dụng theo, từ đó bệnh sốt rét đã giảm nhiều so với những năm trước đây.

Tính đến thời điểm tháng 9 năm 2017), bệnh nhân sốt rét là 127 ca giảm 45,97% so với năm 2016, trong đó, chủ yếu là những người thường xuyên đi rừng, ngủ rẫy, tập trung ở các xã thuộc các vùng trọng điểm sốt rét là Phước Thắng, Phước Đại, Phước Tân – Bác Ái; Ma Nới – Ninh Sơn; Phước Chiến – Thuận Bắc; Phước Hà – Thuận Nam. Đa số những đối tượng này ngoài tầm kiểm soát của cán bộ y tế, khi mắc bệnh họ mới đến Trạm y tế để điều trị. Đây cũng là đối tượng mang mầm bệnh, dễ lây lan trong cộng đồng nếu có điều kiện là vectơr xuất hiện.

          Điều này cho thấy, những người thường xuyên đi lên rừng, rẫy cần phải hiểu biết và chủ động mang theo nhu yếu phẩm cần thiết như: màn, võng màn đã tẩm hóa chất tồn lưu lâu dài phục vụ cho việc ở lại rừng, rẫy để phòng ngừa mắc bệnh sốt rét.

Những gia đình có chòi tại rẫy, có mang theo màn, nhưng việc ngủ màn không được thực hiện nghiêm túc và đúng theo hướng dẫn thì nguy cơ mắc bệnh sốt rét rất cao. Và những người đi rừng, ngủ rẫy dài ngày mà không ngủ màn đều hết các ngày cũng là nhân tố luôn phơi nhiễm với muỗi truyền bệnh sốt rét ở rừng, rẫy, nơi mà biện pháp phòng chống muỗi chưa được bao phủ. Đây chính là nguồn mang mầm bệnh lây truyền trong cộng đồng dân cư tại địa phương.

Có hai biện pháp phòng tránh muỗi đốt thì mà nhà nước đang can thiệp. Thứ nhất là biện pháp ngủ trong mùng, còn trường hợp đi rừng, rẫy thì dùng võng để ngủ và trong võng phải có mùng bao bọc. Ngủ trong mùng thì dân gian đã thực hiện hàng chục năm nay rồi qua đó người dân dễ thực hiện hơn, cốt lõi là người dân phải thực hiện liên tục từ ngày này qua ngày kia, tháng này qua tháng kia nhất là vào ban đêm lúc này muỗi nó hoạt động. Còn biện pháp ngủ võng có mùng thì nhà nước mới đưa ra. Để sử dụng võng có mùng bà con chú ý, võng treo bình thường như các võng khác, nhưng đặc biệt là mùng của võng này đã tẩm hóa chất rồi, như vậy là ngăn cản muỗi đốt người bằng biện pháp cơ học. Phần thứ hai là mùng đã tẩm hóa chất nên muỗi sẽ ngã gục và chết, qua đó giảm được mức muỗi đốt người, bệnh sốt rét giảm lây lan, bệnh nhân mắc sốt rét giảm thiết theo. Cử nhân Trần Xuân Hàm – Trưởng khoa Côn Trùng – TTPC Sốt rét- KST và CT tỉnh cho biết thêm.

Bệnh sốt rét lưu hành hầu hết các vùng đồi, núi với mức độ khác nhau, sự lưu hành của bệnh là do sự tác động tương tác của ba loài sinh vật liên quan đến chu kỳ lan truyền bệnh sốt rét được xác định bởi các yếu tố: Mầm bệnh (ký sinh trùng sốt rét), trung gian truyền bệnh (muỗi Anopheles), khối cảm thụ (con người) và sinh địa cảnh của từng địa phương.

Đến nay sốt rét vẫn được xem là một bệnh nguy hiểm, có nguy cơ tử vong cao và chưa có vắc-xin phòng bệnh, vì vậy người dân cần phải hiểu biết và chủ động phòng ngừa để tránh mắc bệnh sốt rét, nhất là những người thường xuyên đi rừng, ngủ rẫy. Muốn phòng tránh mắc sốt rét cần phải thực hiện một số biện pháp cơ bản như: Người đi lên rừng, rẫy hãy đến cơ sở y tế xin thuốc sốt rét (thuốc được cấp miễn phí) và được thầy thuốc hướng dẫn nhận biết dấu hiệu của bệnh và cách dùng thuốc khi mắc các triệu chứng bệnh sốt rét. Khi bị sốt hãy đến ngay cơ sở y tế để được khám, xét nghiệm phát hiện ký sinh trùng sốt rét và điều trị triệt để bằng cách cho uống thuốc sốt rét đủ liều và đủ ngày theo hướng dẫn của thầy thuốc. Diệt muỗi bằng những biện pháp dân gian như đập muỗi, dùng vợt điện. Làm vệ sinh môi trường, phát quang bụi rậm xung quanh nhà, khai thông cống rãnh để thoát nước, lấp các vũng nước đọng không còn nơi muỗi sinh đẻ; dùng thuốc, hóa chất phun diệt muỗi; dùng kem xua muỗi khi sinh hoạt hoặc làm việc ban đêm tại rừng, rẫy…

Ngăn ngừa muỗi anophen đốt người đó là ngăn ngừa sự lan truyền bệnh, ngoài hai biện pháp mà nhà nước đã can thiệp ngủ mùng và ngủ võng có mùng, bà con chúng ta còn sử dụng biện pháp khác như: Muỗi sinh sản ở những nơi có nước thì xung quanh nhà mình cái biện pháp vệ sinh để phòng chống muỗi đẻ. Thứ hai là muỗi ở những vùng tối nên trong nhà phải ngăn nắp, gọn gàng. Đồng thời để tránh những nơi muỗi đẻ thì phải khơi thông cống rãnh không để nước đọng.

Với những biện pháp như đã phân tích ở trên, nếu được sự tham gia tích cực của cộng đồng, đặc biệt là ý thức của từng người dân trong công tác phòng chống sốt rét, đây sẽ là cơ sở để loại trừ bệnh sốt rét như mục tiêu, kế hoạch đã đề ra.

                                                                    BS Trần Xuân Phương

 
Liên kết website