Chương trình sức khỏe
Chương trình sức khỏe
Trả lời phỏng vấn về virus Zika 
23/02/2016 
 

1. Biểu hiện và tính nguy hại của dịch bệnh do vi rút Zika gây ra chứng đầu nhỏ trẻ em: 

Virus Zika  là một virus RNA (arbovirus) thuộc chi Flavivirus, họ Flaviviridae, được lây truyền qua vết cắn của nhóm muỗi Aedes bị nhiễm. Tên của virus lấy tên của khu rừng Zika, gần hồ Victoria ở Uganda, nơi đã được tìm thấy virus Zika đầu tiên vào năm 1947.

Virus Zika thường được dung nạp tốt. Bệnh không có triệu chứng điển hình biểu hiện như một dạng nhẹ của bệnh sốt xuất huyết, với sốt, phát ban, đau đầu và đau khớp, viêm kết mạc, đau mõi các chi. Tuy nhiên, bệnh có thể gây ra hội chứng Guillain-Barré (Viêm đa rễ thần kinh) ở bệnh nhân cũng như bệnh đầu nhỏ trong bào thai của người phụ nữ mang thai. Trung tâm Kiểm soát dịch  bệnh Hoa kỳ (CDC) cho rằng, hiện nay hội chứng đầu nhỏ và viêm đa rễ thần kinh hai có thể liên quan đến vi-rút Zika  đang tiếp tục được điều tra, nghiên cứu. Ngày càng có bằng chứng rõ ràng nhưng vẫn chưa thể khẳng định vi-rút Zika liên quan đến hai hội chứng này. 

2. Khó khăn lớn nhất trong việc phát hiện ca bệnh nhiễm virus Zika hiện nay là gì ?

Có 03 vấn đề khó khăn lớn hiện nay:

- Virus Zika thường được dung nạp tốt nên theo WHO có đến hơn 80% người nhiễm virus Zika không có triệu chứng, tuy nhiên họ lại có khả năng lây bệnh cho người khác khi bị muỗi Aedes đốt rồi  muỗi này chích sang người khác. Hoặc có người nhiễm virus Zika nhưng biểu hiện bệnh nhẹ nên không khai báo. Đòi hỏi sự tự giác của người  đến hoặc về từ vùng có dịch virus Zika, tự theo dõi trong vòng 14 ngày, nếu có biểu hiện sốt thì đến ngay cơ sở y tế khai báo.

- Sự lan truyền virus Zika từ người sang người qua vật trung gian truyền bệnh là nhóm muỗi Vằn Aedes, là giống muỗi đang truyền bệnh Sốt xuất huyết ở nước ta nên khả năng nếu có nguồn bệnh thì sự lây truyền cũng có thể xảy ra.

- Bộ Y tế đã có khuyến cáo hiện nay bệnh do virus Zika chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cũng như chưa có vaccine phòng bệnh. 

3. Hiện virus Zika đang diễn biến như thế nào và nguy cơ xâm nhập, lây lan trong cộng đồng ra sao ?

Theo mục điểm báo của Trung tâm Truyền thông Giáo dục Sức khoe Trung ương ngày 17/2/2016, tại cuộc họp của Bộ Y tế với Văn phòng đáp ứng khẩn cấp phòng chống dịch bệnh mới nổi (EOC) sáng 16.2, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cho biết đến thời điểm này đã có 44 quốc gia, vùng lãnh thổ xuất hiện vi rút Zika. Các nước khu vực quanh ta như Trung Quốc, Philippine, Thái Lan… đã công bố có người nhiễm virus Zika. Việt Nam là nước có sự giao lưu quốc tế khá rộng nên nguy cơ xâm nhiễm virus Zika là rất cao. Hơn nữa hiện nay muỗi Vằn Aedes truyền bệnh Sốt xuất huyết cũng là vật trung gian truyền virus Zika vẫn đang phổ biến ở nước ta thì nguy cơ lây truyền  virus  Zika lại càng cao. Sự lây truyền virus Zika có thể tóm tắc như sau: Virus Zika được truyền bởi muỗi hoạt động vào ban ngày, phân lập được từ một số loài trong chi Aedes như A.aegypti (truyền bệnh sốt xuất huyết), A.africanusA. apicoargenteusA.furciferA.hensilli, A.luteocephalus và A.vitattus. Khi muỗi hút máu người hay động vật bị nhiễm virus Zika, virus sẽ nhân lên trong cơ thể muỗi và ủ bệnh sau 10 ngày có thể gây truyền virus cho người hoặc động vật khác. Một cá thể muỗi nhiễm virus Zika có thể truyền virus cho các thế hệ muỗi con cháu. Ổ chứa tự nhiên của virus Zika là các loại linh trưởng và một số loài gặm nhấm.

4. Trước tốc độ lây lan của dịch bệnh do virus Zika  gây ra chứng đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh, Ngành Y tế có phương án đối phó với dịch bệnh này như thế nào?

Bộ Y tế đã thực hiện:    

- Công bố số điện thoại tư vấn bệnh do virus Zika: Để chủ động phòng chống bệnh do virus Zika xâm nhập và lây lan, Bộ Y tế khuyến cáo phụ nữ có thai hoặc dự định có thai trong vòng 6 tháng tới không đến các quốc gia đang có dịch bệnh do virus Zika khi không cần thiết. Người về từ quốc gia đang có dịch bệnh do virus Zika chủ động theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày, nếu có dấu hiệu bất thường về sức khỏe, hãy đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn và điều trị. Điện thoại liên hệ: 0989.671.115.

- Hiện nay, trong nước chưa phát hiện ca bệnh nhưng Bộ Y tế cũng đã chỉ đạo hệ thống giám sát dịch chủ động lấy mẫu xét nghiệm trên diện rộng. Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư và Viện Pasteur TP.HCM, Bệnh viện (BV) Bệnh nhiệt đới T.Ư và BV Bệnh nhiệt đới TP.HCM đủ điều kiện xét nghiệm Zika. Kết quả có trong vòng 24 - 48 giờ. Những người trở về từ vùng dịch có thể đến các đơn vị đủ điều kiện để được tư vấn, lấy mẫu xét nghiệm miễn phí.

- Ông Nguyễn Thanh Long, Thứ trưởng Bộ Y tế  đặc biệt lưu ý 80% người nhiễm Zika không có triệu chứng nên sẽ rất khó phát hiện nếu chỉ giám sát khách nhập cảnh tại các cửa khẩu đến. Do đó, ông yêu cầu Vụ Bảo vệ sức khỏe bà mẹ - trẻ em (Bộ Y tế) cần tiến hành ngay việc hướng dẫn thai phụ nên tuân thủ siêu âm thai định kỳ, nếu phát hiện có bất thường ở thai nhi (kích thước đầu nhỏ hơn so với kích thước trung bình) cần lấy mẫu xét nghiệm để xử lý kịp thời; chỉ đạo hệ thống sản khoa nhập cuộc trong việc giám sát vi rút Zika tại nước ta.

- Bộ Y tế khuyến cáo người dân để phòng chống bệnh do virus Zika cần áp dụng biện pháp chống muỗi đốt, chủ động diệt muỗi và bọ gậy như phòng Sốt xuất huyết.

Riêng tỉnh ta, Sở Y tế đã có văn bản chỉ đạo các cơ quan chức năng cung cấp thông tin về virus Zika trên trang tin điện tử của ngành, thông tin trên loa phát thanh địa phương, Báo Ninh Thuận và trả lời phỏng vấn trên sóng phát thanh truyền hình tỉnh Ninh Thuận./.

BS Nguyễn Năm

 
Liên kết website