Nhiệt liệt chào mừng kỷ niệm ngày thành lập Sở Văn Hóa Thể Thao và Du Lịch tỉnh Ninh Thuận
Nhập từ khóa...Tìm kiếm
Lĩnh vực Văn hóa
Lĩnh vực Văn hóa
Kết Quả Thẩm Định Hồ Sơ Hiện Vật Đề Nghị Công Nhận Bảo Vật Quốc Gia 
28/08/2020 
 

Sáng ngày 29/7/2020, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tiến hành tổ chức họp Hội đồng thẩm định hiện vật và Hồ sơ hiện vật đề nghị công nhận Bảo vật quốc gia lần thứ 9 năm 2020 đối với hai hiện vật là Bia Hòa Lai (Bảo tàng tỉnh) và Phù điêu Tượng vua Pô Rômê (Ban quản lý di tích tỉnh).

Hiện vật thứ nhất là tấm Bia Hòa Lai đã được phát hiện trong đợt đào khảo cổ của dự án tu bổ tháp Hòa Lai. Bia mảnh có phần đỉnh hình chữ S, thân chính của bia đạt điểm cao nhất 92 cm, rộng: 69cm, dày: 13cm. Một khớp mộng dài: 16,5cm, tính cả phần khớp mộng thì chiều cao của bia là 108,5 cm; phần đế cao: 25,5cm, rộng: 69cm, dày: 46cm. Bia còn khá nguyên vẹn, được khắc bởi ba mặt bằng chữ Phạn (Sankrit).

Các Thành viên hội đồng đánh giá nhận định Bia Hòa Lai là hiện vật gốc độc bản, có niên đại khá sớm (khoảng cuối thế kỷ 8 và đầu thế kỷ 9). Nó là tác phẩm nghệ thuật điêu khắc độc đáo mang đậm nét đặc trưng văn hóa riêng của người Chăm, thể hiện giá trị nhân văn, thẩm mỹ tiêu biểu của nền văn hóa Chăm, là văn bản cổ quý hiếm. Bia này hiện đang được lưu giữ và phát huy giá trị tại Bảo tàng tỉnh Ninh Thuận.

Hiện vật thứ hai là Phù điệu Tượng Vua Pô Rômê, được tạc thành một phù điêu bán tượng tròn nổi trên một tấm bia đá hình cung nhọn. Phù điêu tượng Pô Rô mê thể hiện vị thần dưới dạng bán thân có 8 tay với nhiều chi tiết xung quanh tạo thành một bức phù điêu hoàn chỉnh. Vua Pô Rômê trị vì vương quốc Chămpa (1627 – 1651). Là vị vua có nhiều công trạng đối với sự nghiệp phát triển của dân tộc Chăm như: dung hòa sự mâu thuẫn giữa cộng đồng người Chăm Ahiér (Chăm ảnh hưởng tôn giáo Bàlamôn) và cộng đồng người Chăm Awal (Chăm ảnh hưởng Hồi giáo cũ). Không chỉ dừng ở đó, vua Pô Rômê còn có nhiều công trạng khác trong mọi lĩnh vực như: Phát triển kinh tế, chính trị, ngoại giao và văn hóa... Với công lao như vậy nên khi mất đi được cộng đồng người Chăm tôn thờ như một vị thần. Bức tượng đánh dấu một sự chuyển tiếp trong nghệ thuật điêu khắc tượng thờ, từ thời kỳ Ấn hóa mà tượng thờ chủ yếu thuộc dạng Linga của Ấn Độ sang thời kỳ mà các tượng thờ thể hiện dạng những bức phù điêu bán tượng tròn hình trụ hoặc hình vuông như trong các đền thờ của người Chăm hiện nay.

Các Thành viên hội đồng đánh giá nhận định nhận định  Phù điêu Tượng vua Pô Rômê hội tụ những giá trị đặc sắc sau đây: Thứ nhất, là hiện vật độc bản, còn nguyên vẹn đầy đủ các bộ phận cấu thành nên hiện vật, các họa tiết hoa văn đầy đủ, sắc nét, là tác phẩm có giá trị lịch sử, kiến trúc nghệ thuật và điêu khắc tiêu biểu, điển hình được các nhà kiến trúc, các nhà điêu khắc Chăm giai đoạn này thể hiện với một trình độ cao và hoàn mỹ nhất.Thứ hai, là hiện vật độc đáo thể hiện Phù điêu tượng vua Pô Rômê là tác phẩm nghệ thuật cổ quý hiếm, được tạc bán thân chiếm hết phần dưới và giữa tấm bia đá; được đục đẽo, chạm trổ trên bề mặt tảng đá được bào mòn một cách cẩn trọng, tinh vi và rất khéo léo từ đôi bàn tay xưa của nghệ nhân Chăm thế kỷ XVII. Thứ ba, là hiện vật Phù điêu tượng vua Pô Rômê có giá trị đặc biệt vì nó mang tính lịch sử, đánh dấu một giai đoạn phát triển thịnh đạt cuối cùng của vương quốc Champa - một trong những vương quốc cổ tồn tại trên lãnh thổ Việt Nam ngày nay, gắn liền với sự nghiệp của vị vua cuối cùng của dân tộc Chăm; Thể hiện những đặc trưng tôn giáo và tín ngưỡng, văn hóa xã hội, cũng như nghệ thuật điêu khắc của vùng đất Panduranga ở thời kỳ phát triển cao kéo dài suốt nhiều thế kỷ. Là tác phẩm nghệ thuật điêu khắc độc đáo mang đậm nét đặc trưng, phong cách văn hóa Champa giai đoạn sau cùng có ảnh hưởng đến các di tích và tác phẩm nghệ thuật đương thời.

 

Ảnh: BIA HÒA LAI VÀ PHÙ ĐIÊU TƯỢNG VUA PÔ RÔMÊ

 

 

Qua ý kiến của các Thành viên Hội đồng, Ông Hồ Sĩ Sơn - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Ninh Thuận - Chủ tịch Hội đồng thẩm định kết luận: Hai hiện vật trên là những hiện vật tiêu biểu, độc bản, có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật và điêu khắc tiêu biểu của một nền văn hóa đã từng phát triển hết sức rực rỡ từ cuối thế kỷ VIII đến thế kỷ XVII của vương quốc Champa cổ trên vùng đất Panduranga (Ninh Thuận ngày nay)…đề nghị hai đơn vị cần bổ sung và hoàn chỉnh sớm hồ sơ cho hai hiện vật Bia Hoa Lai và Phù điêu Tượng Vua Pô Rômê.

Hiện nay hai đơn vị Bảo tàng và Ban quản lý di tích tỉnh đã hoàn chỉnh hồ sơ tham mưu cho Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình các cấp có thẩm quyền công nhận là Bảo vật Quốc gia. Đồng thời Hội đồng nhất trí lựa chọn tên gọi mới cho hai hiện vật là Bia Hòa Lai (Ninh Thuận) và Phù điêu Tượng vua Pô Rômê (Ninh Thuận) ./.

Thành Nhảy – Ban Quản lý di tích tỉnh Ninh Thuận.