Nhập từ khóa...Tìm kiếm
Tin Hội đồng PBGDPL
Tin Hội đồng PBGDPL
CÔNG TÁC RÀ SOÁT HƯƠNG ƯỚC, QUY ƯỚC THÔN, KHU PHỐ VÀ THÍ ĐIỂM THỰC HIỆN CÁC BẢN CAM KẾT TRONG CỘNG ĐỒNG DÂN CƯ TRÊN MỘT SỐ NỘI DUNG HƯƠNG ƯỚC, QUY ƯỚC 
14/01/2013 
 

    Hương ước, Quy ước trong các thôn, khu phố là một loại văn bản quy phạm xã hội, trong đó quy định những quy tắc xử sự chung trong cộng đồng dân cư, do cộng đồng dân cư cùng thỏa thuận đặt ra để điều chỉnh các quan hệ xã hội mang tính tự quản của nhân dân trong cộng đồng dân cư đó, nhằm giữ gìn và phát huy những phong tục, tập quán tốt đẹp và những truyền thống văn hóa trên địa bàn trong các cộng đồng dân cư là những làng, bản, thôn, ấp, cụm dân cư (gọi chung là khu dân cư), góp phần hỗ trợ tích cực cho hoạt động quản lý nhà nước bằng pháp luật.

    Trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận trong thời gian qua, hoạt động xây dựng và rà soát Hương ước, Quy ước trong các khu dân cư đã được các cấp, các ngành quan tâm phối hợp chỉ đạo, thực hiện và đạt được những kết quả nhất định nhằm thực hiện hoạt động tự quản, hỗ trợ cho hoạt động quản lý nhà nước, góp phần giảm thiểu những tác động tiêu cực phát sinh, thiết thực thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, xây dựng đời sống mới trong các khu dân cư. 
    Bên cạnh những mặt tích cực nêu trên, trong hoạt động rà soát Hương ước, Quy ước ở các khu dân cư vẫn còn hiện tượng sao chép, xây dựng Hương ước, Quy ước mang tính hình thức và đặc biệt là công tác rà soát Hương ước, Quy ước để loại bỏ những quy định lạc hậu, bổ sung những quy định mới là những giá trị phong tục, tập quán, luật tục tốt đẹp và những truyền thống văn hóa trên địa bàn các khu dân cư chưa được thực hiện thường xuyên, đồng bộ. Đồng thời, việc tách nhập các đơn vị hành chính, tình hình di dân…tạo thành những khu dân cư mới song việc xây dựng, sửa đổi Hương ước, Quy ước của các khu dân cư mới đó chưa được quan tâm đúng mức tạo nên những “điểm trắng” về Hương ước, Quy ước trong một số khu dân cư.
    Trước thực trạng đó, thực hiện Thông báo số 75/TB-BCĐ, ngày 26/4/2012 của Trưởng ban Chỉ đạo Tỉnh ủy thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở về Kết luận Hội nghị triển khai Quy chế dân chủ ở cơ sở  năm 2012, ngày 14/5/2012, Thường trực Ban Chỉ đạo Tỉnh ủy thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở đã có Công văn số 76/CV-BCĐ về việc đề nghị các sở, ngành tham mưu triển khai Quy chế dân chủ ở cơ sở năm 2012, trong đó yêu cầu: “Sở Tư pháp có trách nhiệm tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh hướng dẫn việc rà soát Quy ước, Hương ước thôn, khu phố; căn cứ thực tế hiện nay trên từng địa bàn để bổ sung cho phù hợp. Hướng dẫn thực hiện thí điểm “Bản cam kết” trong cộng đồng dân cư trên một số nội dung quy ước như: Gia đình giữ gìn vệ sinh môi trường, gia đình không vi phạm an toàn giao thông, gia đình không vi phạm an ninh trật tự công cộng, gia đình không để xảy ra tội phạm. Năm 2012, Sở Tư pháp có trách nhiệm chọn thí điểm một số cơ sở thôn, khu phố thực hiện các cam kết nêu trên”.
    Triển khai chỉ đạo của Thường trực Ban Chỉ đạo Tỉnh ủy thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, ngày 29/5/2012, Sở Tư pháp đã ban hành kế hoạch số 468/KH-STP về việc hướng dẫn việc rà soát Hương ước, Quy ước thôn, khu phố và thí điểm các bản cam kết trong cộng đồng dân cư trên một số nội dung Hương ước, Quy ước. Sau thời gian chỉ đạo và triển khai thực hiện Kế hoạch trên, trong tháng 12/2012, Sở Tư pháp đã thành lập tổ kiểm tra để kiểm tra việc thực hiện công tác rà soát Hương ước, Quy ước thôn, khu phố và thí điểm các bản cam kết trong cộng đồng dân cư trên một số nội dung Hương ước, Quy ước theo kế hoạch ở 14 khu dân cư chọn điểm thuộc 14 đơn vị cấp xã trong 7 huyên thị trên địa bàn tỉnh.
    Qua kiểm tra thực tế công tác rà soát Hương ước, Quy ước trong các khu dân cư và thí điểm các bản cam kết trong cộng đồng dân cư trên một số nội dung Hương ước, Quy ước ở các khu dân cư được chọn đã đạt được những kết quả nhất định.
    Về nhận thức, đa số cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp đã nhận thức được về vị trí, ý nghĩa và tầm quan trọng trong việc rà soát Hương ước, Quy ước ở các khu dân cư và qua đó đã có sự chỉ đạo tích cực. Từ đó, công tác tham mưu, sự phối kết hợp giữa các ngành, đơn vị cùng cấp nên công tác rà soát Hương ước, Quy ước ở các khu dân cư đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận như đã tổ chức rà soát Hương ước, Quy ước theo quy trình và xây dựng được các Bản cam kết, tổ chức ký cam kết giữa Ban Quản lý khu dân cư với các Hộ gia đình trong khu dân cư bước đầu có hiệu quả.
    Tuy nhiên, qua kiểm tra, công tác rà soát Hương ước, Quy ước trong khu dân cư còn những tồn tại, hạn chế như một số nơi, cấp ủy, chính quyền các cấp chưa thật sự quan tâm nên thiếu sự chỉ đạo, tham mưu và việc phối kết hợp chưa thật chặt chẽ, thậm chí có đơn vị chưa triển khai thực hiện. Nhiều nới còn lúng túng trong tổ chức thực hiện công tác rà soát, nhất là lúng túng do chưa nắm được quy trình thực hiện việc rà soát Hương ước, Quy ước ở các khu dân cư, dẫn đến tình trạng làm chiếu lệ, hình thức, sao chép hoặc không triển khai thực hiện. Mặt khác, trên dịa bàn cơ sở hiện nay còn khá nhiều các bản quy ước, nhiều bản cam kết cùng tồn tại trong một khu dân cư, một hộ gia đình. Cụ thể như các Quy ước bảo vệ và phát triển rừng, Quy ước bảo vệ nguồn lợi thủy sản, Quy ước xây dựng Làng văn hóa…Các bản cam kết như Cam kết bảo vệ nguồn lợi thủy sản, Cam kết  bảo vệ rừng, Cam kết bảo vệ môi trường, Cam kết an toàn giao thông…Thực tế đó gây không ít khó khăn cho nhân dân trong việc thực hiện các bản Quy ước và các cam kết, dẫn đến việc thực hiện mang tính hình thức, chiếu lệ và ít hiệu quả.
    Trong thời gian tới, để thực hiện đại trà công tác rà soát Hương ước, Quy ước trong các khu dân cư và thực hiện các Bản cam kết trong các cộng đồng dân cư trên một số nội dung Hương ước, Quy ước trên địa bàn toàn tỉnh đạt hiệu quả cao, theo tôi cần quan tâm đến một số nội dung lớn như sau:
    1. Về tư tưởng, nhận thức cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục về sự cần thiết, ý nghĩa của công tác này nhằm tạo sự đồng thuận và sự quan tâm chỉ đạo của các cấp ủy, chính quyền và sự phối kết hợp chặt chẽ của các cơ quan, đơn vị liên quan trong việc tổ chức thực hiện công tác rà soát Hương ước, Quy ước trong các khu dân cư và thực hiện các Bản cam kết trong các cộng đồng dân cư trên một số nội dung Hương ước, Quy ước. Đồng thời, qua việc tuyên truyền, giáo dục sẽ góp phần nâng cao nhận thức và sự quan tâm hơn nữa của người dân trong các cộng đồng dân cư vì nội dung của các Hương ước, Quy ước chính là các cam kết, là ý chí của mọi người dân trong cộng đồng dân cư và chính họ là những người trực tiếp góp phần tham gia rà soát, sửa đổi Hương ước, Quy ước và cũng chính họ là những người trực tiếp tham gia ký kết các Bản cam kết và thực hiện những Bản cam kết đó.
     2. Trong việc chỉ đạo, triển khai thực hiện công tác rà soát Hương ước, Quy ước trong các khu dân cư và thực hiện các Bản cam kết trong các cộng đồng dân cư trên một số nội dung Hương ước, Quy ước cần có sự quan tâm chỉ đạo sát sao của các cấp ủy Đảng, chính quyền nhằm động viên và bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp ủy Đảng, chính quyền và các ban, ngành, đoàn thể, tạo sức mạnh tổng hợp, phát huy năng lực, trí tuệ của tập thể cán bộ và các tầng lớp dân cư trong công tác này. Đồng thời, trong quá trình chỉ đạo, hướng dẫn triển khai thực hiện cần chủ động, liên tục, bám sát nội dung, quy trình thực hiện, tránh làm tắt, hời hợt, hình thức với phương châm “Hướng về cơ sở”.
    3. Tăng cường sự phối kết hợp giữa các ngành, các cấp trong công tác này nhằm tạo sự thống nhất của các cấp ủy Đảng, chính quyền và đoàn thể nhằm huy động cả Hệ thống chính trị trong đợt rà soát Hương ước, Quy ước trong các khu dân cư và thực hiện các Bản cam kết trong cộng đồng dân cư trên một số nội dung Hương ước, Quy ước nhằm góp phần vào thành công chung trong việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở trong điều kiện hiện nay. 
    Thông qua hoạt động phối kết hợp nêu trên, cần cử ra một cơ quan chủ trì, theo tôi đó là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp là cơ quan chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan, thiết kế một mẫu chung của Hương ước, Quy ước trên tất cả các lĩnh vực để thực hiện rà soát, xây dựng Hương ước, Quy ước phù hợp với điều kiện trong từng khu dân cư và mỗi hội gia đình chỉ nên ký kết một bản cam kết với Ban quản lý khu dân cư để tránh tình trạng tồn tại trong một khu dân cư có nhiều bản Quy ước, nhiều bản cam kết như hiện nay. Đồng thời hướng dẫn cho các đơn vị cơ sở và khu dân cư tổ chức công tác rà soát theo một quy trình chung, thống nhất để đảm bảo hiệu quả cho công tác này. 
     4. Về tổ chức thực hiện việc rà soát Hương ước, Quy ước trong các khu dân cư và thực hiện các Bản cam kết trong các cộng đồng dân cư trên một số nội dung Hương ước, Quy ước cần theo một quy trình chung là trước hết phải tổ chức rà soát các bản Hương ước, Quy ước trong các khu dân cư, sau khi có bản dự thảo Hương ước, Quy ước của khu dân cư rồi mới tiến hành xây dựng các Bản cam kết và tổ chức cho các Hộ gia đình ký kết vào các Bản cam kết đó.
Cụ thể quy trình trên gồm 05 bước với những nội dung sau:
    Bước 1: Thành lập Ban hoặc Tổ rà soát Hương ước, Quy ước do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là cơ quan chủ trì và mời đại diện cấp ủy tham gia cùng các ban, ngành của chính quyền cơ sở, Ban Quản lý các thôn, những người cao tuổi, các chức sắc Tôn giáo, các trí thức, những người hiểu biết... trong khu dân cư là thành viên;
    Bước 2: Ban hoặc Tổ rà soát Hương ước, Quy ước tiến hành rà soát trên cơ sở Hương ước, Quy ước hiện hành để xem xét loại bỏ những nội dung đã lạc hâu, những nội dung không còn phù hợp với pháp luật hiện hành ra khỏi Hương ước, Quy ước. Tiếp theo, lựa chọn những nội dung phong tục, tập quán hoặc luật tục đang tồn tại và có hiệu lực trong các khu dân cư, phù hợp với pháp luật, phù hợp với phong tục, truyền thống đạo đức của dân tộc để bổ sung vào Hương ước, Quy ước. Đồng thời, xem xét để bổ sung những quy định mới của pháp luật về Hôn nhân và gia đình như chống tảo hôn; phòng chống bạo lực gia đình; các quy định về bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường, thực hiện an ninh trật tự công cộng, trật tự an toàn giao thông... để bổ sung vào Hương ước, quy ước. Qua những hoạt động trên, Ban hoặc Tổ rà soát Hương ước, Quy ước xây dựng Bản dự thảo Hương ước, Quy ước mới trong khu dân cư.
    Bước 3: Bản dự thảo Hương ước, Quy ước mới trong khu dân cư sau khi xây dựng xong cần được lấy ý kiến của những người có uy tín trong, những trí thức, các bậc cao niên…trong cộng đồng trước khi lấy ý kiến góp ý rộng rãi của toàn bộ các Hộ gia đình và toàn thể dân cư trong cộng đồng để chỉnh sửa.
    Bước 4: Sau khi cơ bản hoàn thành Dự thảo Hương ước, Quy ước trong khu dân cư, Ban hoặc Tổ rà soát Hương ước, Quy ước tiến hành xây dựng Bản cam kết với những nội dung cốt lõi của Dự thảo Quy ước, Hương ước mới xây dựng xong. Hình thức Bản cam kết là việc cam kết giữa từng hộ gia đình với Ban quản lý thôn, khu phố. Nội dung của Bản cam kết cần được xây dựng cho phù hợp với từng dòng họ, từng xóm, ấp hay thậm chí là từng Hộ gia đình. Do vậy, nội dung các bản cam kết giữa các hộ gia đình trong khu dân cư là không giống nhau. Nếu hộ gia đình A còn tình trạng bạo lực gia đình thì Bản cam kết giữa hộ gia đình đó với Ban quản lý thôn, khu phố cần nhấn mạnh nội dung phòng, chống bạo lực gia đình. Nếu hộ gia đình B còn tình trạng xả rác bừa bãi thì Bản cam kết giữa hộ gia đình đó với Ban quản lý thôn, khu phố cần nhấn mạnh nội dung chống xả rác bừa bãi...
    Bước 5: Sơ kết, rút kinh nghiệm trong việc thực hiện Bản cam kết, phát hiện những sai sót, vướng mắc để chỉnh sửa nội dung Dự thảo Hương ước, Quy ước và Bản cam kết để tổ chức phê chuẩn bản Hương ước, Quy ước của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền. 
    5. Về tập huấn, bồi dường nguồn nhân lực: Để tổ chức triển khai rà soát Hương ước, Quy ước và thực hiện cam kết giữa các hộ gia đình và Ban quản lý khu dân cư ra diện rộng trên địa bàn toàn tỉnh cần mở lớp bồi dưỡng, tập huấn cho cán bộ và những người sẽ thực hiện hoạt động này nhằm thống nhất về phương pháp, quy trình thực hiện trong công tác này. Bên cạnh đó, đề nghị các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cần bố trí kinh phí phù hợp cho việc thực hiện công tác rà soát Hương ước, Quy ước và thực hiện cam kết giữa các hộ gia đình và Ban quản lý khu dân cư.

Trương Tiến Hưng