Nhập từ khóa...Tìm kiếm
Khoa học và công nghệ
Khoa học và công nghệ
Kết quả hợp tác nghiên cứu khoa học giữa tỉnh Ninh Thuận và Viện Hàn lâm KHCN 
24/08/2018 
 

Ninh Thuận là tỉnh thuộc Duyên hải có diện tích tự nhiên  3.358 km2, gồm 07 đơn vị hành chính (01 thành phố và 06 huyện), với 65 xã phường, thị trấn; 402 thôn, khu phố; Dân số trên 600.000 người. 

Về kinh tế - xã hội của tỉnh có sự tăng trưởng khá, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội được quan tâm đầu tư, triển khai thực hiện; Tiềm năng thế mạnh của tỉnh từng bước được khai thác, nhất là tiềm năng, lợi thế về kinh tế biển, năng lượng tái tạo; Kinh tế nông thôn miền núi có nhiều khởi sắc: 17/47 xã đạt chuẩn nông thôn mới, 12 sản phẩm đặc thù của tỉnh được quan tâm đầu tư: từ khâu giống, quy trình kỹ thuật canh tác, bảo quản, chế biến, quảng bá, kết nối tiêu thụ sản phẩm, hình thành chuỗi giá trị nông sản chất lượng cao, cạnh tranh tốt trên thị trường trong nước.  

Những chuyển biến về phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, có sự đóng góp tích cực của ngành KH&CN, thông qua việc nhân rộng mô hình ứng dụng các tiến bộ KH&CN, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân thực hiện chuyển giao, đổi mới công nghệ, bảo hộ và phát huy tài sản trí tuệ, nhãn hiệu hàng hóa, nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp,.. nhất là trong giai đoạn 2016-2017, theo tính toán của Cục Thống kê tỉnh và Viện Năng suất, Bộ KH&CN thì Yếu tố năng suất tổng hợp (TFP) KH&CN đã đóng góp 44,04% vào tăng trưởng GRDP của tỉnh.

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, hoạt động KH&CN của tỉnh vẫn còn nhiều tồn tại, khó khăn: (1) Trình độ KH&CN được Viện Chiến lược và Chính sách, Bộ KH&CN sơ bộ đánh giá trung bình; Cơ sở vật chất, trang bị của các tổ chức KH&CN còn hạn chế, chưa có tổ chức KH&CN có năng lực nghiên cứu, triển khai các nhiệm vụ quan trọng phạm vi cấp nhà nước mà chủ yếu là tiếp nhận chuyển giao công nghệ, triển khai trên địa bàn tỉnh; (2) Số lượng, quy mô doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh nhỏ và chưa quan tâm nhiều đến đầu tư đổi mới công nghệ, các nguồn lực, trình độ công nghệ, cơ sở vật chất kỹ thuật của các doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh còn nhiều khó khăn; đến nay, tỉnh chỉ có 01 doanh nghiệp KH&CN. (3) Cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp của tỉnh còn thấp, chưa hình thành các khu, vùng nông nghiệp công nghệ cao, chưa có doanh nghiệp công nghệ cao,.. đây là những điều kiện thuận lợi để triển khai, ứng dụng công nghệ cao và đẩy mạnh hợp tác, liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã với người dân, tạo chuỗi giá trị gia tăng cho các SPĐT của tỉnh; Năng lực tiếp thu công nghệ mới của người dân còn những hạn chế nhất định,..

Để đẩy mạnh phát triển ngành KH&CN đến năm 2020, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 4032/KH-UBND ngày 29/8/2013 về việc thực hiện Chương trình hành động số 175-CTr-TU ngày 11/3/2013 của Tỉnh ủy - thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 01/11/2012 của BCH Trung ương Đảng khóa XI về phát triển KH&CN phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập. Trong đó tiếp tục khắc phục những hạn chế về nguồn lực, ngành KH&CN tỉnh cần tập trung đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu khoa học và triển khai công nghệ với các Trường đại học, Viện nghiên cứu, các tổ chức KH&CN đầu ngành trong cả nước.

Viện Hàn lâm đã triển khai 13 nhiệm vụ KH&CN tại Ninh Thuận, gồm: Viện Hải dương học 5 nhiệm vụ; Viện Nghiên cứu và ứng dụng công nghệ Nha Trang 3 nhiệm vụ; Viện Khoa học năng lượng 2 nhiệm vụ; Các viện: Công nghệ Môi trường, Sinh học nhiệt đới và Hóa học - mỗi viện triển khai 1 nhiệm vụ, các nhiệm vụ đều rất thiết thực tại Ninh Thuận, cụ thể:  

  - Chủ trì thực hiện 02 đề tài: “Nâng cấp cơ sở dữ liệu-GIS về rạn san hô và các hệ sinh thái ven bờ tỉnh Ninh Thuận”; “Xây dựng chương trình giám sát định kỳ rạn san hô tại Ninh Thuận”. Từ kết quả nghiên cứu 02 đề tài này là yếu tố quyết định để Chương trình Môi trường Liên hiệp quốc (UNEP) đồng ý tài trợ 500.000 USD đầu tư cho Ninh Thuận dự án: ”Xây dựng mô hình quản lí bền vững tài nguyên rạn san hô trong giai đoạn 2011 – 2015”. Viện Hải dương học đã hoàn thành 02 đề tài: “Điều tra, đánh giá đặc điểm thủy sinh, môi trường phục vụ mục tiêu phát triển bền vững vịnh Phan Rang và vịnh Vĩnh Hy, tỉnh Ninh Thuận”; và đề tài: “Điều tra hệ sinh thái biển điển hình tại khu vực xây dựng nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2”. Hiện nay, Viện đang thực hiện chủ trì đề tài Đánh giá hiện trạng, dự báo diễn biến đa dạng sinh học, chất lượng các thành phần môi trường tại tỉnh Ninh Thuận phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đây là đề tài chuẩn hóa các điều kiện giám sát về môi trường, sinh thái khu vực.

  - Viện Nghiên cứu và Ứng dụng công nghệ chủ trì 02 đề tài “Nghiên cứu các giải pháp và ứng dụng công nghệ chế biến gia tăng chất lượng và giá trị rong sụn ở Ninh Thuận; Ứng dụng và triển khai mô hình trồng các loài rong có chứa carrageenan có nguồn gốc từ Philippin tại vùng biển Ninh Thuận, từ kết quả nghiên cứu  đề tài trên, trong các năm từ 2012 - 2014, ngành Nông nghiệp đã phối hợp với Viện nhân rộng các mô hình trồng các giống rong này lên đến khoảng 300 ha trên toàn tỉnh bằng nguồn vốn ODA. Viện Ứng dụng và phát triển công nghệ đã thực hiện hoàn thành đề tài: “Nghiên cứu công nghệ xử lý nước thải chế biến cá cơm khô hấp tại các làng nghề chế biến cá cơm khô hấp của tỉnh Ninh Thuận”, Sở Tài nguyên và Môi trường đang liên hệ, hợp tác với chủ nhiệm để tài để chuẩn bị các điều kiện về kỹ thuật cơ sở vật chất cần thiết để xử lý nước thải chế biến cá cơm khô hấp tại các làng nghề ở xã Thanh Hải, huyện Ninh Hải và xã Cà Ná, huyện Thuận Nam.

  - Viện Khoa học Năng lượng đã thực hiện Dự án “Xây dựng mô hình điểm ứng dụng năng lượng mặt trời nối lưới cấp điện cho Văn phòng UBND tỉnh Ninh Thuận”; Đề tài Nghiên cứu đề xuất các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tỉnh Ninh Thuận giai đoạn 2011-2015, và đến năm 2020.

  - Viện Công nghệ môi trường đang chủ trì triển khai đề cấp nhà nước: Nghiên cứu ứng dụng Bentonite và phân bón lá nano để cải tạo đất, nâng cao nâng suất cây trồng và tiết kiệm nước tưới nhằm ứng phó với tình trạng khô hạn tại Ninh Thuận. Hiện nay, đề tài đang triển khai thực hiện thí nghiệm trên cây táo tại phường Văn Hải, thành phố Phan Rang - Tháp Chàm; trên cây nho tại xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải; trên cây măng tây tại xã An Hải, huyện Ninh Phước và trên cây ngô tại huyện Ninh Phước.

  - Viện Sinh học nhiệt đới đã chủ trì đề tài “Nghiên cứu xây dựng mô hình quản lý và phát triển bền vững du lịch sinh thái gắn với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, có sự tham gia của cộng đồng”. Đề tài đã được chuyển giao cho Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch ứng dụng phục vụ công tác phát triển ngành du lịch của tỉnh.

  - Viện Hóa học đã chủ trì triển khai thử nghiệm dự án “Ứng dụng nano bạc phòng trừ sâu bệnh trên cây nho” vào năm 2015 trên địa bàn huyện Ninh Phước.

Đánh giá chung, sau 10 năm tỉnh Ninh Thuận với 13 nhiệm vụ KH&CN được hợp tác đã góp phần khắc phục cơ bản nguồn nhân lực KH&CN còn yếu của tỉnh, kết quả triển khai cũng đã phục vụ phát triển KT-XH của tỉnh. Tuy nhiên, sự hợp tác vừa qua chủ yếu là giữa tỉnh Ninh Thuận với các Viện nghiên cứu thuộc Viện HL KH&CN VN, chưa có sự chỉ đạo tập trung và hỗ trợ kinh phí của Viện HL, số lượng nhiệm vụ chưa nhiều và chưa khai thác toàn diện tiềm lực của Viện hàn lâm. 

Về phương hướng triển khai chương trình hợp tác trong thời gian tới, sau Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác về KH&CN giữa tỉnh Ninh Thuận và Viện HL KH&CN VN giai đoạn 2018-2022, ngành KH&CN tỉnh sẽ là đầu mối tham mưu triển khai một cách toàn diện, Nội dung cụ thể như sau:

Hợp tác về Tư vấn và xây dựng tiềm lực KH&CN cho tỉnh Ninh Thuận: Viện Hàn lâm cung cấp các chuyên gia hoặc thành lập các hội đồng khoa học và công nghệ tư vấn cho tỉnh Ninh Thuận trong việc cung cấp cơ sở khoa học và công nghệ góp phần điều chỉnh chiến lược tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Ninh Thuận nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu; Hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực khoa học và công nghệ với những hình thức và cấp độ khác nhau; trong đó ưu tiên bồi dưỡng, đào tạo các chuyên gia có trình độ chuyên môn cao theo đề nghị của Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Thuận.

Hợp tác về nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ: Viện Hàn lâm khuyến khích và hỗ trợ các đơn vị khoa học và công nghệ trực thuộc Viện tích cực chuyển giao các kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ, các công nghệ mới cho tỉnh Ninh Thuận với những hình thức và cơ chế phù hợp; bước đầu 02 bên đã xác định “Danh mục Định hướng 20 nhiệm vụ KH&CN ưu tiên hợp tác giữa Viện Hàn lâm KHCNVN và UBND tỉnh Ninh Thuận giai đoạn 2018 – 2022”, trong đó có 03 nhiệm vụ triển khai từ năm 2018, gồm:

-    Lĩnh vực Nông nghiệp

+ Nghiên cứu ứng dụng công nghệ màng bao gói khí quyển biến đổi (MAP) để bảo quản một số loại rau quả chủ lực của tỉnh Ninh Thuận (măng tây xanh, nho) phục vụ nội tiêu và xuất khẩu (Đã có Quyết định phê duyệt triển khai từ 2018)

+ Nghiên cứu ứng dụng chất siêu hấp thụ nước AMS-1 để trồng cây măng Tây (hoặc nho, táo) trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận (Đã có Quyết định phê duyệt triển khai từ 2018).

+ Ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô để nhân giống cây giống có chất lượng cao, sạch bệnh.

+ Nghiên cứu và ứng dụng công nghệ vi sinh, công nghệ enzim để sản xuất các chế phẩm sinh học trong bảo vệ cây trồng, quản lý và phòng trừ dịch sâu bệnh hại.

+ Nghiên cứu ứng dụng vi sinh vật học trong phòng trị một số loại dịch bệnh nguy hiểm đối với các loại thủy sản chủ yếu của tỉnh, như: tôm giống, tôm nuôi thương phẩm, cá, ốc hương…

+ Nghiên cứu các biện pháp xử lý nước thải, chất thải trong môi trường nuôi tôm.

+ Nghiên cứu bảo tồn đa dạng sinh học tại Vườn Quốc gia Phước Bình về động thực vật và các hệ sinh thái.

+ Ứng dụng khoa học công nghệ bảo tồn và phát triển các loại lâm sản ngoài gỗ quý hiếm và có giá trị kinh tế hiện có tại Vườn quốc gia Phước Bình.

+ Nghiên cứu bảo tồn và phát triển các loài thực vật, động vật quý hiếm, đặc hữu của Vườn Quốc gia Núi Chúa.

-    Kỹ thuật - Công nghệ

+ Nghiên cứu ứng dụng và triển khai hệ thống giám sát chất lượng nước nuôi tôm phục vụ phát triển nông nghiệp công nghệ cao bền vững tại tỉnh Ninh Thuận dựa trên nền Internet of Things (IoT) và điện toán đám mây (Đã có Quyết định phê duyệt triển khai từ 2018).

+ Nghiên cứu thử nghiệm và chuyển giao các quy trình công nghệ sản xuất chế phẩm sinh học, thức ăn chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản.

+ Nghiên cứu các quy trình công nghệ sơ chế, bảo quản rau, hoa, quả tươi.

+ Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ bảo quản lạnh dài ngày đối với sản phẩm thủy sản khai thác xa bờ.

+ Nghiên cứu phát triển các phần mềm quản lý chuyên ngành về quản lý hệ thống hạ tầng kỹ thuật, quy hoạch kiến trúc, quy hoạch tài nguyên khoáng sản.

-    Về Tài nguyên- Môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu

+ Nghiên cứu chuyển đổi hệ thống cây trồng (sử dụng nhiều nước), thử nghiệm các giống cây trồng mới (sử dụng ít nước) phục vụ nhiệm vụ chuyển đổi cơ cấu cây trồng thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu của tỉnh.

+ Nghiên cứu về nguồn nước, giải pháp quản lý và sử sụng nguồn nước tiết kiệm, hiệu quả.

+ Xây dựng cơ sở khoa học và thực tiễn quản lý tổng hợp lưu vực sông Cái Phan Rang phục vụ phát triển bền vững kinh tế - xã hội tỉnh Ninh Thuận.

+ Nghiên cứu các giải pháp sinh kế cho cộng đồng sống gần rừng giúp giảm thiểu tác động vào tài nguyên rừng và biển.

-    Đào tạo nhân lực

+ Hợp tác đào tạo chuyên môn thạc sĩ, tiến sĩ cho cán bộ tham gia nghiên cứu đề tài, dự án.

+ Hợp tác đào tạo nguồn nhân lực trong các lĩnh vực: Điều tra cơ bản về đa dạng sinh học, định danh loài, công nghệ sinh học trong bảo tồn gene; công nghệ thông tin; công nghệ viễn thám.

Dự kiến hằng năm hai bên sẽ hợp tác để triển khai từ 3-4 nhiệm vụ KH&CN, theo các định hướng ưu tiên trên.

Về hợp tác cung cấp, trao đổi thông tin khoa học và công nghệ: Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Thuận phối hợp và tạo điều kiện thuận lợi để Viện Hàn lâm giới thiệu các thành tựu khoa học và công nghệ tại tỉnh thông qua các hình thức như: Tổ chức hoặc tham gia các hội thảo khoa học, toạ đàm, hội chợ triển lãm; hoặc cử các đoàn trực tiếp đến tham quan, nghiên cứu, trao đổi tại Viện. Viện Hàn lâm và tỉnh Ninh Thuận thường xuyên trao đổi các ấn phẩm thông tin về hoạt động của Viện và công tác phát triển khoa học và công nghệ, phát triển kinh tế - xã hội.

Sở KH&CN