Giới thiệu chung
Giới thiệu chung
Đập tan “lá chắn thép” Phan Rang của địch, mở đường tiến quân về giải phóng Sài Gòn 
22/04/2016 
Bộ đội đánh chiếm tòa Hành chính tỉnh lúc 9g30, ngày 16-4 - 1975.
Ảnh: Lê Văn Đức

Sau những thất bại liên tiếp trên chiến trường Tây Nguyên, Đà Nẵng và các tỉnh ven biển miền Trung... chính quyền và quân đội Sài Gòn đứng trước nguy cơ sụp đổ hoàn toàn. Nhằm cứu vãn tình thế, Ngụy quyền Sài Gòn, được Mỹ giúp sức, quyết tâm dựng lên ở Phan Rang một “lá chắn thép” (tuyến phòng thủ từ xa của địch tại Du Long - cách thị xã Phan Rang 30km về phía Bắc)  hòng chặn đứng, tiêu hao, ghìm giữ một bộ phận lớn binh lực quan trọng của quân ta, giữ vững thế phòng ngự chiến lược cho tới mùa mưa, sau đó, sẽ tính toán những bước đi chiến lược tiếp theo.

Với toan tính đó, Mỹ và Thiệu tập trung tại đây một lực lượng quân sự mạnh gồm: Sư đoàn 6 không quân, Lữ đoàn 2 dù, Sư đoàn 2 bộ binh, Liên đoàn 31 biệt động quân và bảo an dân vệ ở tiểu khu Ninh Thuận... do Trung tướng Nguyễn Vĩnh Nghi, Tư lệnh Quân khu 3 chỉ huy, đóng sở chỉ huy tiền phương tại sân bay Thành Sơn (nằm ở phía bắc cách thị xã Phan Rang 10 km). Toàn bộ lực lượng địch với hơn 10.000 tên được trang bị đầy đủ, được sự yểm trợ mạnh của pháo binh và hơn 150 máy bay; được tổ chức phòng ngự liên hoàn chặt chẽ, trên một địa hình có nhiều lợi thế. Với thực lực đó, chính quyền và Bộ Chỉ huy quân đội Sài Gòn nuôi hy vọng sẽ chặn đứng được Cánh quân Duyên Hải trước cửa ngõ Phan Rang.

Về phía ta, quán triệt quyết tâm chiến lược của Bộ Chính trị hoàn thành sự nghiệp giải phóng miền nam trong tháng 4-1975, Tư lệnh Cánh quân Duyên Hải Lê Trọng Tấn ra lệnh cho Sư đoàn 3, Quân khu 5 lập tức đánh chiếm Phan Rang, mở thông đường cho các lực lượng từ phía bắc tiến quân về giải phóng Sài Gòn.

5 giờ 30 phút ngày 14-4-1975, mở màn trận đánh, pháo binh ta bắn cấp tập vào tuyến phòng thủ Phan Rang. Tiếp theo, các chiến sĩ Sư đoàn 3 dũng mãnh đánh chiếm các mục tiêu dọc đường số 1 và các khu vực lân cận như quận lỵ Du Long, các điểm cao 105, 300, Ba Râu, Suối Vàng, Suối Đá... Cuộc chiến đấu giữa ta và địch trên tất cả các mũi, các hướng diễn ra quyết liệt. Bộ binh địch được sự yểm trợ mạnh của phi pháo, dựa vào hệ thống công sự, hầm hào kiên cố, vững chắc và các địa hình có lợi ngoan cố chống trả. Sư đoàn 3, qua hai ngày chiến đấu quyết liệt với địch, mới đánh chiếm được một số mục tiêu.

Trước nguy cơ tuyến phòng thủ Phan Rang thất thủ, ngày 15-4, Trần Văn Đôn Phó Thủ tướng kiêm Tổng trưởng Quốc phòng và Nguyễn Văn Toàn Tư lệnh Quân đoàn 3 quân đội Sài Gòn vội vàng bay tới Thành Sơn thị sát tình hình và trực tiếp chỉ đạo, khích lệ tinh thần chiến đấu của binh tướng quyết giữ bằng được Phan Rang.

Trong khi Sư đoàn 3 đang tổ chức tiến công thì Quân đoàn 2 đã hành quân tới Phan Rang. Sư đoàn bộ binh 325 Quân đoàn 2 lập tức được tung vào trận. Phương án tiến công Phan Rang mới đã được Bộ Tư lệnh Quân đoàn 2 và Sư đoàn 3 thống nhất quyết định.

Sáng ngày 16-4-1975, lệnh tấn công của ta được phát ra. Lực lượng ta chia làm 3 mũi chính: mũi thứ nhất có xe tăng dẫn đầu tiến theo đường quốc lộ 1, sau khi đánh chiếm Phan Rang sẽ tiến lên sân bay Thành Sơn từ hướng Nam; mũi thứ 2 từ hướng Tây Bắc đánh thẳng vào sân bay Thành Sơn; mũi thứ 3 đánh chiếm cảng Ninh Chử, không cho địch tháo chạy ra biển. Phối hợp với quân chủ lực, lực lượng 311 ở núi Cà Đú xuất kích, đánh tạt vào sườn quân địch đang tháo chạy. Ở hướng Tây Bắc, đại đội đặc công và công binh Quân khu 6 phối hợp với lực lượng địa phương chọc thẳng xuống Phước Thiện, Ninh Quý, vượt qua Cầu Sắt vào khu vực Bảo An - Tháp Chàm. Trung tướng nguỵ Nguyễn Vĩnh Nghi cho máy bay xuất kích 37 lần đánh vào Trung đoàn 101, nhưng đội hình của quân ta vẫn tiến nhanh về phía trước.

          Đến 9 giờ 30 phút ngày 16-4-1975 cờ Mặt trận giải phóng phất phới tung bay trên đỉnh Toà hành chính - cơ quan đầu não nguỵ quyền Ninh Thuận, và tỉnh Ninh Thuận hoàn toàn giải phóng. Quân ta đã tiêu diệt và loại khỏi vòng chiến đấu sở chỉ huy Tiền phương quân đoàn 3, tiêu diệt sở chỉ huy quân đoàn 2, sở chỉ huy sư đoàn không quân số 6, bắt sống 1 trung tướng, 1 chuẩn tướng, 1 đại tá cố vấn Mỹ. Các lực lượng của Lữ đoàn dù 2, các trung đoàn bộ binh số 4 và số 3 của sư đoàn 2 bộ binh; liên đoàn biệt động số 31, 1 chi đoàn thiết giáp và sư đoàn không quân số 6 bị loại khỏi vòng chiến đấu. Tuyến phòng thủ từ xa bảo vệ Sài Gòn bị đập tan đã tạo thế mở đường cho đại quân ta tiến vào giải phóng Sài Gòn, kết thúc chiến dịch Hồ Chí minh lịch sử.

           Ngày chiến thắng 16 – 4 - 1975 lịch sử luôn là niềm tự hào của Đảng bộ và nhân dân tỉnh nhà nói chung, của Đảng bộ và nhân dân thành phố Phan Rang - Tháp Chàm nói riêng, là nguồn cổ vũ, động viên lớn lao, tạo động lực mới cho sự phát triển trên các lĩnh vực của của đời sống xã hội, xây dựng thành phố giàu đẹp, hướng tới văn minh, hiện đại, xứng đáng là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của tỉnh./.

BBT tổng hợp từ Báo Ninh Thuận và Lịch sử Đảng bộ Thành phố Phan Rang- Tháp Chàm