Động tác hô hấp là hít không khí từ bên ngoài vào đường hô hấp, được tính từ lỗ mũi trước thông qua mũi đến vùng tị hầu, đến thanh quản, khí quản, phế quản, tiểu phế quản và tận cùng là phế nang. Tại phế nang có sự vận chuyển tự nhiên giửa khí Oxy có áp suất cao từ không khí (trong phế nang) đi vào máu của mao mạch phổi và ngược lại khí CO2 áp suất cao từ máu của mao mạch phổi đi vào không khí (trong phế nang) và sau đó lượng khí được tống ra ngoài bằng động tác thở ra và đổi mới không khí bằng động tác hít vào. Đó là quá trình trao đổi khí tức quá trình hô hấp của cơ thể, một chức năng cơ bản duy trì sự sống. Nếu quá trình hô hấp bị ngừng trong vòng 7 – 10 phút sẽ có khả năng nguy hiểm đến tính mạng, nên hô hấp phải được duy trì ngày đêm cùng với các chức năng sống khác như tim đập, gan chuyển hóa các chất và thận thải lọc độc chất ra ngoài nước tiểu. Chiều dài từ mũi đến phế nang khoảng từ 40 cm ở trẻ sơ sinh đến 50 – 60 cm ở người lớn tùy theo chiều cao. Bất kể nhiệt độ không khí ngoài trời là bao nhiêu nhưng khi không khí đi qua khoảng đường hô hấp này vào đến phế nang phải đạt được yêu cầu là 37oC. Do đó lớp niêm mạc đường hô hấp có rất nhiều mạch máu với mức độ co giản khá rộng để điều tiết việc sưởi ấm luồng không khí. Khi trời nóng, nhiệt độ không khí cao thì các mao mạch co lại máu đến ít cũng đủ làm cho luồng không khí đạt 37oC. Nhưng khi trời lạnh, nhiệt độ luồng không khí thấp thì các mao mạch giản ra giúp cho lượng  máu đến nhiều hơn  đủ để làm cho luồng không khí đạt yêu cầu 37oC. Tuy nhiên mức độ điều tiết của cơ thể có giới hạn, nếu ta hít phải luồng khí lạnh liên tục làm lượng  máu đến nhiều, thời gian kéo dài làm cho lớp niêm mạc phù nề, viêm sung huyết, suy yếu sức đề kháng tạo cơ hội cho virut, vi khuẩn xâm nhập vào lớp dưới niêm, tạo ra nhóm bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp mà biểu hiện ban đầu là sốt, ho, sổ mũi.

Nhóm Bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp có các bệnh sau đây:

- Viêm mũi, Viêm họng, Sùi vòm họng (VA = Vegetation adenoide), Viêm amydale, Viêm thanh quản, Viêm khí quản, Viêm phế quản, Viêm phổi.

- Biểu hiện chung của viêm hô hấp cấp là sốt từ nhẹ đến sốt cao và rất cao có khi trẻ bị co giật. Sổ mũi lỏng hoặc đặc, đục, hôi. Ho khan, rồi ho tiếng khàn đục do có có đàm. Thở khò khè, co kéo do xuất tiết đàm và co thể co thắt khí quản. Có thể ho khàn, ông ổng như chó sủa là dấu hiệu viêm thanh quản ( nguy hiểm). Thở nhanh, co thắt lồng ngực, môi miệng tím tái là giai đoạn quá nặng. Theo quy định của WHO nếu trẻ có sốt, ho, thở nhanh hoặc co kéo lồng ngực là viêm phổi.

Nhóm Bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp là bệnh thường gặp ở trẻ em, tuy diễn tiến thường là lành tính nhưng cũng thường có những biến chứng nguy hiểm như: Viêm họng mạn tính, Viêm amydale quá phát, V.A mạn tính, Viêm xoang, viêm tai giửa, Viêm xương chũm, viêm màng não… những bệnh này làm ảnh hưởng khá nhiều đến sự phát triển của trẻ và còn có thể gây tử vong hoặc tàn phế cho trẻ.

Cần đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế sớm khám để xác định tình trạng bệnh và điều trị kịp thời. Thanh quản, khí quản trẻ em mô sụn thường mềm, lớp niêm mạc yếu, nên viêm nhiễm đường hô hấp cấp ở trẻ em thường dễ bị phù nề thanh quản, co thắt phế quản, dễ biến chứng làm nghẹt thở. Viêm nhiễm đường hô hấp cấp ở người già thường gây nghẽn tắc đường thông khí do độ đàn hồi đường khí quản kém, nhất là những người có mắc hội chứng tắc nghẽn đường hô hấp mạn tính.

Để phòng bệnh cần thực hiện các hướng dẫn sau :

- Nên giử ấm cơ thể, nhất là người già và trẻ em trong mùa lạnh;

- Nên đội mũ ấm, đeo khẩu trang dầy khi ra đường;

- Hạn chế sử dụng máy điều hòa không khí vì tạo độ lạnh phòng liên tục làm sung huyết, phù nề niêm mạc hô hấp;

- Không nên ngủ gần của sổ tránh gió lùa hoặc để máy quạt quạt thẳng vào mặt;

- Không nên đi ra ngoài trời khá lâu khi trời mưa, lạnh, gió to;

- Không nên xức dầu  nhiều ở vùng mặt mũi vì chất Menthol trong dầu có thể ức chế hô hấp làm trẻ em ngưng thở.

- Hạn chế cho trẻ ăn nhiều thực phẩm làm lạnh như: nước ướp lạnh, các loại kem …

Hiện nay cũng đang mùa nhập trường và mùa mưa lạnh, đề nghị mọi người cũng nên lưu ý việc phòng chống lây nhiễm cúm A(H1N1) như rửa tay thường xuyên hơn sau khi tiếp xúc và mang khẩu trang khi bị ho khạc khi đến chỗ đông người và nếu thấy hiện tượng ho kèm đau ngực hoặc khó thở thì nên đến cơ sở y tế khám bệnh sớm.